BİR EGZOZ ZEHİRLENMESİ VAKASI


İngiltere’de iki insan ve bir köpek, dinlenmekte oldukları teknenin içinde karbonmonoksit zehirlenmesinden hayatlarını kaybetti. Olayın nedenleri araştırıldı ve bir kez daha ortaya çıktı ki, küçücük bir egzoz kokusu bile büyük bir sorunun işareti olabiliyor.

            Dünyada olup bitenleri takip etmek, yeni şeyler öğrenmek açısından çok önemli elbette. Ama bazen bilginin bedeli (denizcilik söz konusu olduğunda bunun için “bazen” değil, “çoğunlukla” demeli)  ağır olabiliyor. Başka deyişle, sıklıkla tekrarladığım gibi, denizcilik kurallarının neredeyse tamamı, acı olaylar üzerine oturuyor.
İşte o tekne
            Geçenlerde İngiltere’de bir kaza yaşandı. Bir karı-koca ve köpekleri, teknelerinde sakin sakin yaşarken, karbonmonoksit zehirlenmesinden öldüler. Görünürde ne bir arıza, ne de bir sıkıntı var. Ama iki insan, bir de köpekleri hayatlarını yitirdiler. Biliyorsunuz İngilizler böyle olayları araştırıyor. Bizdeki gibi, “Ölenlere Allah’tan rahmet, yaralılara acil şifalar” dileyerek konuyu kapatmıyorlar. Daha önceki bazı yazılarımda da başvurduğum İngiliz Deniz Kazaları Araştırma Bürosu (Marine Accident Investigation Branch) oturmuş konuyu incelemiş. İnceliyorlar ki, her musibetten bir ders çıkartılsın ve aynı kötü durum başkalarının başına gelmesin.

MOTORYAT OLMASININ BİR ÖNEMİ YOK
            Ben de üşenmedim, Büro’nun bu olayla ilgili raporunu gidip ele geçirdim. (Şaka şaka, internette var. Ama ‘raporu ele geçirdik’ deyince çok havalı oluyor.) Büro, son 20 yılda İngiltere’de 16 kişinin aynı sebepten hayatını kaybettiğini de raporunda vurgulamış.
            Olay, 6-9 Haziran arasında bir tarihte meydana gelmiş. Tarih şimdilik net değil çünkü sözünü ettiğimiz insanlar ve köpek sonradan ölü bulunmuş. Olayın meydana geldiği “Love for Lydia” adlı tekne, 15 yaşında bir Doral 250 SE, yani bir motoryat. Ama lütfen yelkenciler hemen motoryat lafından rahatsız olmasın, zira konunun gidişatı ile teknenin tipi arasında bir bağlantı yok. Yani aynı şeyin bir yelkenli teknede olmayacağının garantisi yok.

İLK BULGULAR
Olay fark edildiğinde motor çalışmaktaymış
  • Tekne, İngiltere’nin doğusunda bulunan Norwich’e yakın, Wroxham adlı bir yörede, sakin bir nehir içinde “bağlı” duruyormuş. Bulunduğunda ya da fark edildiğinde demek daha doğru, 5,7 litrelik içten takma motoru 3000 devirde (rpm) çalışmaktaymış. Uzmanlar, muhtemelen akü şarjı için motorun çalışmakta olduğunu tahmin ediyorlar.
  • Teknenin kıçından hafif bir rüzgâr esmekteymiş. Fakat kıç taraf, havuzluktaki oturma yerini tamamen kapatacak şekilde tente ile örtülü imiş ve egzoz dumanı, bu tente vasıtası ve rüzgârın yardımı ile yavaş yavaş aşağı kamaraya çökmekteymiş. Konumunda (in-situ) testlerde görülmüş ki, ıslak egzoz dumanı, karbonmonoksit seviyesini bu şartlar altında 3 dakikadan az sürede tehlikeli seviyeye çıkartmış.
  • Kamara havalandırılmamaktaymış ve teknede hiç karbonmonoksit alarmı yokmuş.

GÜVENLİK DERSLERİ
  • Karbonmonoksit, katı ve sıvı yakıtların bir yan ürünüdür. Kokusu, tadı, rengi yoktur ve insanların algılaması çok zordur. Bu nedenle teknelerde ve yakıtla ısınılan hatta evlerde karbonmonoksit alarmı bulundurulması, hayati bir önemi haizdir. Karbonmonoksit alarmlarının EN 50291-2:2010, TS EN 50291-2:2010 gibi standartlara uygun olması, düzenli olarak da test düğmelerini kullanarak test edilmeleri gerekir.
  • Havuzluğu kapatan tenteler, tekne yol almakta olsa bile zehirlenme riskini arttırırlar. Her ne kadar egzozlar gazı açığa verseler de, rüzgâr, yakınlardaki cisimlerin mesafeleri, aerodinamik etkenler vs., dumanın teknenin içine girmesine neden olabilir. Bu nedenle bütün tente altı, gölgelik vs. alanın, çevresinde açıklık olmasına değil, havalanıp havalanmadığına, yani hava sirkülasyonunun olup olmadığına dikkat etmek elzemdir. Kapalı bir alandaki egzoz gazı kokusu asla göz ardı edilmemelidir.
  • Karbonmonoksit, sessiz bir katildir. Semptomları soğuk algınlığı, nezle veya akşamdan kalma durumlarını andırır.
    • Baş ağrısı
    • Mide bulantısı
    • Sersemlik
    • Kusma
    • Yorgunluk
    • Kafa karışıklığı
    • Karın ağrısı
    • Nefes alma sıkıntısı gibi belirtiler, vücudumuzun verdiği alarmlardır.
Eğer bu belirtilerden biri varsa,
·         Derhal karbonmonoksite neden olan kaynak kesilmeli
·         Açıkhavaya çıkılmalı
·         Tıbbi yardım alınmalıdır.
Uzun süre maruz kalınan karbonmonoksit, öldürmediğinde mutlaka kalıcı sağlık sorunlarına ve farklı ölçülerde hafıza kayıplarına yol açar.
  • Güvenli denizcilik, bu gibi durumların bilgisini de içermektedir. Riskleri bilmek, anlamak ve önlemini almak, güvenli tekneciliğin vazgeçilmezleridir. Karbonmonoksit zehirlenmesi, büyük bir sorundur ve eğer kamara içinde, kapalı bölgede herhangi bir şekilde egzoz kokusu alınıyorsa, mutlaka dikkat edilmesi gereken bir şey vardır ve hızla gereken yapılmalıdır.
  • Portatif jeneratörler de önemli bir risk kaynağıdır ve çalıştırırken, mutlaka egzoz çıkışının bilinçli bir şekilde tekne içindekileri hiçbir zarar vermeyecek şekilde ayarlanması önemlidir.
 Aman diyeyim siz siz olun, en küçük bir egzoz kokusunu ciddiye alın ve motor ya da jeneratör çalışmaktaysa, bulunduğunuz yerin havalandırıldığından emin olun. Sağlıcakla… 

(Yelken Dünyası Eylül 2016'da yayımlanmıştır.)

Yorumlar

Mehmet Köstekçi dedi ki…
Merhaba konuyu aktarıp yeni birşey öğrenmeme vesile olduğunuz içim teşekkür ederim.

Gördüğüm bir yazım hatasını düzeltmeme izin verin lütfen :) "Doral 250 SE, yani bir motoryat. Ama lütfen yelkenciler hemen motoryat lafından (rahatlamasın), zira konunun..."
Tayfun TİMOÇİN dedi ki…
İlgi ve hassasiyetinize çok teşekkür ederim. Ama orada bir yazım hatası yok. Sağlıcakla...

Bu blogdaki popüler yayınlar

YELKENLİ TEKNE VE MOTORYAT, ÇAKARLA DOLAŞMAZ

ÇAPA - ÇIPA - ÇİPO - DEMİR

DİVÂNÜ LUGÂTİ’T TÜRK’TE DENİZCİLİK TERİMLERİ TARAMASI